Spot alım satım; kripto para, forex, hisse senedi ya da bono gibi finansal araç ve varlıkları doğrudan almayı ya da satmayı içerir. Varlık, çoğu zaman anında teslim edilir. Spot alım satım, ya borsa temelli ya da borsa dışı (doğrudan kullanıcılar arası) spot piyasalarda yapılır. Spot piyasalarda alım satım yaparken yalnızca elinizde olan varlıkları kullanabilirsiniz – kaldıraç ya da marjin yoktur.
Spot alım satım için merkezi borsalar, alım satımı daha kolay bir hale getirmek için yasal düzenlemelere uyumu, güvenliği, emaneti ve diğer etmenleri idare eder. Borsalar bunun karşılığında işlemlerden bir komisyon alır. Merkeziyetsiz borsalar da benzer bir hizmet sunar, fakat bunu blockchain akıllı sözleşmeleri aracılığıyla yapar.
Spot piyasa, varlıkların anında işlem gördüğü herkese açık finansal bir piyasadır. Alıcı, bir varlığı satıcıdan itibari para ya da başka bir takas aracıyla satın alır. Varlığın teslimatı genellikle anındadır, fakat bu neyin alınıp satıldığına da bağlıdır.
Spot piyasalar, nakit piyasalar olarak da bilinir çünkü işlem yapanlar ödemeleri peşin yapar. Spot piyasalar farklı türlerde olabilir ve borsalar olarak bilinen üçüncü taraflar genellikle işlemlere aracılık yapar. Borsa dışı (OTC) işlemler aracılığıyla diğer kişilerle doğrudan alım satım da yapabilirsiniz. Bu konudan ileride daha ayrıntılı bir şekilde bahsedeceğiz.
Spot alım satım nedir?
Spot alım satım yapanlar, değerinin yükseleceği beklentisiyle varlıkları satın alarak piyasada kar etmeye çalışır. Daha sonra fiyat yükseldiğinde varlıklarını kar edecek şekilde spot piyasada satabilirler. Spot alım satım yapanlar piyasada açığa satış da yapabilir. Bu süreç, finansal varlıkları satmayı ve fiyat düştüğünde o varlıktan daha yüksek bir miktarı tekrar satın almayı içerir.
Bir varlığın güncel piyasa fiyatı, spot fiyat olarak bilinir. Borsada bir piyasa emri kullanarak, birikimlerinizi mevcut en iyi spot fiyat üzerinden satabilir ya da varlık satın alabilirsiniz. Fakat emrinizin gerçekleştirilmesi aşamasında piyasa fiyatının değişmeyeceği garanti değildir. İstediğiniz fiyattan emrinizin gerçekleştirilmesini sağlayacak yeterli hacim de olmayabilir. Örneğin, emriniz spot fiyattan 10 ETH almak iken o anda yalnızca 3 ETH satılıyorsa emrinizin geri kalanını farklı bir fiyattan ETH satın alarak tamamlamanız gerekir.
Spot fiyatları gerçek zamanlı olarak güncellenir ve emirler eşlendikçe değişir. Borsa dışı spot alım satım ise farklı bir şekilde çalışır. Bir emir defteri olmadan, başka bir tarafla doğrudan belirli bir miktar ve fiyat üzerinden işlem yapabilirsiniz.
Varlığa bağlı olarak teslimat ya anında ya da genellikle T+2 gün içinde yapılır. T+2, işlem günü artı iki iş günü anlamına gelir. Eskiden hisse senetleri ve menkul kıymetler, fiziksel sertifikaların transferini içeriyordu. Döviz piyasası da önceleri para birimlerini fiziksel nakit para, transfer ya da yatırma işlemleriyle transfer ediyordu. Artık dijital sistemler sayesinde teslimat neredeyse anında gerçekleşiyor. Kripto piyasaları ise 7/24 faaliyet göstermesi sayesinde işlemlerin anında gerçekleşmesine imkan tanır. Diğer yandan, eşler arası alım satım ya da OTC’de teslimat daha uzun sürer.
KAYNAK: https://academy.binance.com/tr/articles/what-is-a-spot-market-and-how-to-do-spot-trading
refturkiye.com.tr 